Η εκπαίδευση των Ελλήνων στα χρόνια της Τουρκοκρατίας έως και την εποχή του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια

Οφείλουμε να επισημάνουμε πως μετά την άλωση της Πόλης, και κυρίως τα πρώτα χρόνια, από τα μέσα του 15ου αι. ο ελληνικός χριστιανικός κόσμος, βυθίστηκε σε μια παρακμή πνευματική, αφού υπήρξε εκπαιδευτικό κενό. Είναι η περίοδος που «ευδοκίμησε» το «Κρυφό σχολειό». Ένας θρύλος που γίνεται ευρέως γνωστός ιδιαιτέρως από τα μέσα του 19ου αι. μετά τη δημοσίευση του γνωστού σε όλους πίνακα του Νικολάου Γύζη και του ομότιτλου ποιήματος του Ιωάννη Πολέμη. Και αποτελεί εθνικό μύθο ο θρύλος του «Κρυφού σχολειού», διότι δεν υπάρχει καμιά ιστορική πηγή η οποία να μαρτυρά ότι οι Οθωμανικές αρχές με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, απαγόρευαν ή έκλεισαν ελληνικά σχολεία... Ο Ιωάννης Καποδίστριας ερχόμενος στο νεοσύστατο «ελληνικό κράτος» έχει να αντιμετωπίσει μια σειρά δύσκολων προβλημάτων. Στο εσωτερικό υπάρχουν αναταραχές. Διαφωνίες για τη νομή της εξουσίας μεταξύ Προκρίτων και Στρατιωτικών. Παράλληλα βρίσκει ένα λαό φτωχοποιημένο, εξαντλημένο από τα τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς, αναλφάβητο στην μεγάλη του πλειοψηφία, ένα κράτος χωρίς υποδομές, χωρίς πόρους. Ερείπια και φτώχεια τα πρώτα που συναντά... Ο ίδιος θεωρεί ότι πρέπει να θέσει ως προτεραιότητά του την εκπαίδευση του λαού και τη δημιουργία τακτικού στρατού. Αναζητά πόρους από κάθε δυνατή πηγή και ικανούς συνεργάτες για να υλοποιήσει το όραμά του. Να δημιουργήσει ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος. Έβαλε τα θεμέλια, αλλά δεν πρόλαβε. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 δολοφονήθηκε.